Mâm quả cưới gồm những gì? Những món không thể thiếu trong ngày cưới

Giới thiệu mâm quả cưới là gì?

Ngày nay, mặc dù đám cưới hiện đại đã trải qua nhiều thay đổi, nhưng mâm quả ngày cưới vẫn được giữ gìn và duy trì với tầm quan trọng đặc biệt trong thủ tục cưới hỏi của người Việt.

Theo quan niệm lâu dài, cưới xin được coi là một trong ba sự kiện trọng đại nhất trong đời người. Khi gia đình của chú rể đến xin cưới, nếu gia đình của cô dâu đồng ý, họ sẽ đặt ra điều kiện “thách cưới”. Điều này bao gồm việc yêu cầu một mâm quả ngày cưới, cùng với các lễ vật như trầu cau, trà rượu, bánh trái, và nhiều thứ khác.

Mâm quả cưới hỏi không chỉ là một lễ vật trang trí, mà còn là biểu tượng của sự chấp nhận và đồng thuận giữa hai gia đình. Khi gia đình của cô dâu nhận lễ, điều này cũng đồng nghĩa với việc họ đang chấp nhận gả con gái cho gia đình của chú rể. Mỗi mâm quả mang đến những ý nghĩa quan trọng, chứa đựng những lời chúc tốt đẹp và mong ước hạnh phúc cho đôi uyên ương.

Theo quan điểm truyền thống, việc trao mâm quả cưới mang theo những ý nghĩa sâu sắc như:

1. Xác nhận mối quan hệ thông gia giữa hai gia đình.
2. Thể hiện lòng biết ơn đến gia đình của cô dâu vì đã sinh thành và nuôi dưỡng con dâu cho gia đình của chú rể.
3. Chứng tỏ sự chân thành và là bước mở đầu cho mối quan hệ hòa mình giữa hai gia đình.
4. Cầu mong cho cuộc sống của đôi vợ chồng luôn bình yên, đầy đủ, ngọt ngào và tràn đầy hạnh phúc.

Mâm quả ngày cưới bao gồm những gì?

Mâm quả cưới thường tùy thuộc vào số lượng và loại lễ vật mà nhà trai đã đàm phán 2 bên muốn mang đến nhà gái. Dưới đây là một số lễ vật “bất cứ đám cưới nào cũng có” và không thể thiếu trong mâm quả cưới. Ngoài các lễ vật này, nhà trai cũng có thể thêm vào nhiều mâm quả khác theo sở thích và nhu cầu cụ thể của mình. Về cơ bản, cần có những loại mâm quả cưới như:

1. Mâm trâu cau

Mâm trầu cau đóng vai trò quan trọng như là lễ vật khai mạc trong mâm quả cưới. Miếng trầu là khởi đầu của câu chuyện, là biểu tượng mở đầu cho sự liên kết giữa hai gia đình và là cơ hội để bàn về duyên phận của đôi trẻ. Cau trầu còn mang đầy ý nghĩa, là biểu tượng của tình yêu bền vững. Sự kết hợp giữa cau và trầu, khi hòa quyện với chút vôi, tạo ra màu đỏ tươi sáng, như màu của tình yêu ngọt ngào.

Thường thì mâm cau trầu sẽ chứa đựng 105 trái cau, tượng trưng cho ý nghĩa “Trăm năm hạnh phúc”. Để tránh điềm xấu “bạc như vôi”, vôi trong các mâm trầu cau thường được chọn là vôi hồng thay vì vôi trắng.

2. Mâm quả trái cây kết rộng phượng

Trong phong thủy của người Trung Quốc, rồng và phượng đều thuộc bộ tứ linh, biểu tượng cho may mắn, sự hồi phục, và việc đạt được đỉnh cao của thành công và thịnh vượng. Do đó, trong lễ đám hỏi của người Việt, thường xuất hiện biểu tượng của Rồng và Phượng để tượng trưng cho hôn nhân hòa hợp, tài lộc, và ước mong có nhiều con cái.

Ngoài ra, trong mâm quả cưới, người ta thường sử dụng các loại quả như táo, nho, đu đủ, mãng cầu, xoài,… Mỗi loại quả mang ý nghĩa riêng, nhưng chung quy lại đều thể hiện mong muốn cho cuộc sống hôn nhân của cô dâu và chú rể trở nên ngọt ngào, đầy đủ về vật chất và giàu về tình cảm.

3. Mâm trà rượu

Cau trầu, bánh trái, và trà rượu được coi là những lễ vật cơ bản và không thể thiếu trong mâm quả cưới. Mâm trà rượu ngày nay không chỉ chú trọng đến ý nghĩa truyền thống mà còn được thiết kế vô cùng đẹp mắt, với trà và rượu được bọc ngoài bằng những bao bì gói có tính nghệ thuật cao. Những gia đình có điều kiện thường xuyên chọn cách làm 2 mâm trà rượu thay vì chỉ có 1, như một biểu tượng tăng cường ý nghĩa và trang trí cho bàn cưới.

Cuộc sống hiện đại đã đem lại sự đa dạng trong lựa chọn mâm trà rượu. Một số gia đình sẽ ưu tiên chọn trà hạng sang kết hợp với rượu ngoại thay vì các loại rượu trắng thông thường, tạo ra sự độc đáo và phong cách riêng cho lễ cưới của mình.

4. Mâm bánh phu thê

Tùy thuộc vào vùng miền, các loại bánh trong mâm quả cưới sẽ mang đặc điểm riêng, như bánh phu thê, bánh in, bánh cốm đậu xanh, bánh pía, và nhiều loại khác. Mỗi loại bánh ngọt trong tráp quả cưới đều được lựa chọn với ý nghĩa mong muốn rằng cuộc sống của cặp đôi sẽ ngọt ngào như hương vị của từng chiếc bánh.

Trong lễ cưới của các vùng miền, có 3 loại bánh phổ biến nhất:

• Bánh phu thê: “Phu thê” trong tiếng Hán mang ý nghĩa về vợ chồng, tượng trưng cho mong muốn về sự thủy chung, bền vững và gắn bó trong hôn nhân.
• Bánh cốm đậu xanh: Đây là loại bánh thường xuất hiện trong mâm quả cưới của miền Bắc, biểu tượng cho sự thịnh vượng, ấm no, và hạnh phúc cho cô dâu và chú rể.
• Bánh pía: Phổ biến trong lễ cưới của miền Nam, đặc biệt là Tây Nam Bộ. Bánh pía dành cho lễ cưới thường được in chữ “song hỷ”, mang ý nghĩa cầu chúc điềm lành đến cho cặp đôi mới cưới.

5. Mâm trái cây

Mâm trái cây thường được lựa chọn từ 5 loại trái cây khác nhau, mỗi loại mang theo một ý nghĩa khác nhau, nhằm tượng trưng cho sự ngọt ngào và tươi mới trong mối quan hệ tình cảm. Việc này còn được coi là một biểu tượng cầu chúc cho sự may mắn và hạnh phúc của đôi uyên ương trong hành trình hôn nhân của họ.

Bên cạnh đó, mâm trái cây còn có ý nghĩa lễ vật, là cách để tôn trọng và tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên trong các lễ hỏi và lễ cưới. Thường xuyên, mâm trái cây sẽ được kết hợp với một số loại hoa để tạo ra một tác phẩm nghệ thuật đẹp mắt, tôn lên vẻ quý phái và trang trí cho không gian lễ cưới.

6. Mâm heo quay – Phát tài phát đạt

Trong phong thủy, heo được coi là biểu tượng của sự phú quý, phát tài, và phát lộc. Vì vậy, việc sử dụng heo quay làm sính lễ trong lễ cưới được xem như một cách để mang lại may mắn và cầu chúng sự thịnh vượng cho đôi vợ chồng mới. Hành động cúng heo quay trong ngày cưới còn mang đến nhiều ý nghĩa tốt lành như:

1. Cầu chúc sự sung túc, đủ đầy về vật chất: Heo quay là biểu tượng của sự giàu có và thịnh vượng, do đó, cúng heo quay được coi là lời chúc cho cuộc sống hôn nhân của đôi uyên ương trở nên phong phú và đầy đủ.
2. Thăng tiến trong công việc: Heo quay cũng được xem là biểu tượng của sự thăng tiến và thành công trong sự nghiệp. Cúng heo quay có thể là một cách để mong muốn sự phồn thịnh và tiến triển trong công việc của cả hai đối tác.
3. Mong đôi trẻ sẽ được như ý trong việc sinh con: Heo quay thường được liên kết với ý nghĩa của sự sinh sản và mầm mống. Do đó, cúng heo quay cũng có thể là lời cầu chúc cho đôi vợ chồng sẽ có được sự hạnh phúc và thành công trong việc sinh con.

7. Mâm xôi gấc

Người Việt tin rằng màu đỏ là biểu tượng của điềm lành, may mắn và hạnh phúc. Xôi gấc, với màu đỏ cam tự nhiên, trở thành một lựa chọn lý tưởng cho ngày cưới, không chỉ để tôn vinh sự son sắt và thủy chung trong tình chồng, nghĩa vợ.

Trong mâm quả cưới, xôi gấc thường được đóng thành 5 hoặc 6 khuôn hình trái tim, tạo nên một bức tranh lãng mạn và ý nghĩa. Ở phía trên cùng, hình chữ “hỷ” thường được tạo ra bằng đậu xanh, thêm vào vẻ đẹp và ý nghĩa cho bữa cỗ. Mâm xôi gấc thường được kết hợp với một con gà trống thiến đã được luộc sẵn. Hình ảnh con gà nằm trên xôi gấc mang ý nghĩa của “gà đẻ trứng vàng”, hứa hẹn mang lại sự sung túc và ấm no cho cuộc sống của đôi vợ chồng trẻ.

8. Mâm tiền đen

Trong nghi lễ cưới truyền thống, ngoài các lễ vật chuẩn bị sẵn có, nhà trai còn thực hiện lễ đen, hay còn được biết đến với tên gọi lễ nạp tài. Đây là phần tiền mà nhà trai mang đến, thể hiện lòng biết ơn vì đã có con gái trưởng thành do nhà gái sinh thành và nuôi dưỡng. Thông thường, tiền đen sẽ được đặt chung trong mâm trầu cau hoặc được để riêng trong mâm khác. Số tiền đen có thể thay đổi tùy thuộc vào tình hình tài chính của nhà trai hoặc thách cưới của nhà gái, với mức phong bì có thể từ 5 triệu đồng trở lên (tùy theo vùng miền).

9. Mâm vàng

Trong lễ cưới hỏi, nhà trai cần chuẩn bị vàng cưới để làm của hồi môn cho cô dâu. Trọn bộ vàng cưới bao gồm dây chuyền vàng, kiềng vàng, lắc tay và đôi hoa tai. Ngoài ra, cặp đôi cô dâu và chú rể còn sẽ có thêm cặp nhẫn cưới được làm bằng vàng.

10. Mâm quần áo

Những thập kỷ trước, việc chuẩn bị mâm quần áo dành tặng cho cô dâu là một phong tục phổ biến. Mâm này thường bao gồm áo dài, các loại vải hoặc một số trang sức vàng bạc. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, phong tục này dần giảm bớt và thay vào đó, ba mẹ chồng thường chọn cách đặt tiền vào phong bì để trao tặng cho cô dâu.

Ở một số vùng miền, có thể thấy sự xuất hiện của tiền cheo và một số lễ vật khác. Phụ thuộc vào đặc trưng văn hóa và phong tục của từng vùng miền, có những lễ vật khác nhau. Tuy nhiên, 5 mâm quả cưới mà chúng tôi đã chia sẻ ở trên thường xuất hiện ở gần như mọi miền đất nước.

Phong tục đặc trưng về mâm quả cưới của từng vùng miền Bắc – Trung – Nam

Tùy thuộc vào đặc trưng văn hóa của từng vùng miền, tình hình kinh tế gia đình và mức độ tập trung vào việc chuẩn bị mâm quả cưới, người ta có thể lựa chọn số lượng mâm quả khác nhau. Tuy nhiên, ở cả ba miền Bắc, Trung và Nam, vẫn tồn tại một số quy ước chung về mâm quả cưới. Ví dụ:

• Phong tục miền Bắc thường quy định số lượng mâm quả cưới là số lẻ như 3 – 5 – 7 – 9 – 11.
• Phong tục miền Nam thường chọn số lượng mâm quả cưới là số chẵn như 4 – 6 – 8 – 10.
• Phong tục miền Trung thường quy định mâm quả cưới là số lẻ, nhưng bắt đầu từ số 5 – 7 – 9 – 11.

Ngoài ra, miền Bắc thường ưa chuộng bánh cốm thay thế cho bánh phu thê hoặc cả hai loại. Miền Nam và miền Trung thường ưa chuộng bánh phu thê. Nếu có điều kiện, một số gia đình còn làm thêm từ 1 đến 2 mâm bánh ngọt có hộp giấy đẹp bên ngoài.